پتوز یا افتادگی پلک از جمله مشکلاتی است که بهدلیل اختلال در عملکرد عضلات بالا نگهدارنده پلک بهوجود میآید و میتواند فرد را درگیر عوارض مختلفی از جمله کاهش میدان دید و تنبلی چشم کند. لازم به ذکر است که این مشکل معمولا به تدریج رخ میدهد و به همین علت بسیاری از افراد در مرحله حاد متوجه آن خواهند شد که همین منجر به روی آوردن آنها به درمانهای تهاجمی از جمله بلفاروپلاستی میشود.
بسیاری از افرادی که متوجه دچار افتادگی پلکهای خود میشوند، بهدلیل کاهش اعتماد به نفس و دلایل دیگر سریعا به سراغ انجام درمانهای مختلف میروند. باید گفت که افتادگی پلک با استفاده از روشهای درمانی تهاجمی و خانگی قابل درمان است و اگر شما قصد استفاده از روشهای خانگی را دارید باید بدانید که اثربخشی آنها یاز به زمان و صبر و حوصله زیادی است.
افتادگی پلک یعنی چه؟
با در نظر گرفتن آناتومی چشم میتواند عضلاتی را مشاهده کنید که وظیفه باز نگه داشتن پلک را برعهده دارند. این عضلات ممکن است تحت تاثیر شرایط گوناگون از جمله افزایش سن، ضربه، اختلالات عصبی تحت تاثیر قرار بگیرد و قدرت خود را برای باز نگه داشتن پلک از دست بدهد. بروز این عارضه میتواند در افراد مختلف مقاوت باشد بطوری که برخی از فقط افتادگی را در یک پلک، برخی افتادگی را در هر دو پلک خود تجربه میکنند.
علائم افتادگی پلک چیست؟
وارد شدن هرگونه آسیب به عضلات اطراف چشم میتواند افراد را با عارضه افتادگی پلک مواجه کند؛ البته توجه داشته باید که افتادگی پلک میتواند به تدریج یا به شل ناگهانی رخ دهد. از جمله علائم آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- بالا نگه داشتن داشتن سر برای داشتن دید بهتر
- بالا دادن ابروها برای داشتن دید بهتر
- کاهش میدان دید
- احساس درد و فشار در ناحیه سر و پیشانی
- احساس خستگی و خواب آلودگی مداوم در پلکها
- دشواری برای باز نگه داشتن پلکها
چگونه بفهمم افتادگی پلک دارم؟
پس از بررسی علائم افتادگی پلک، اگر حس میکنید که با این مشکل مواجه هستید میتوانید از طریق انجام دادن چند تست ساده از این موضوع مطمئن شوید:
- بررسی میدان دید: در این روش تنها کافیست به اطراف خود نگاه کنید و اگر متوجه شدید که پلکها در میدان دید شما قرار دارند و آن را محدود کردهاند، بهتر است تا جهت درمان افتادگی پلک اقدام کنید.
- استفاده از آینه: در این روش تنها لازم است در مقابل آینه بایستید و به تصویر خود نگاه کنید. در این حالت اگر یکی از پلکهای شما در موقعیت پایینتری از پلک دیگر قرار داشته باشد ممکن است دچار افتادگی پلک شده باشید.
- مشاهده عکسهای قدیمی: شما از طریق مقایسه وضعیت فعلی پلکهای خود با عکهای قدیمی میتوانید متوجه شوید که درگیر افتادگی در قیمت پلک شدهاید یا خیر.
رایج ترین دلایل افتادگی پلک چست؟
شل شدن پوست پلک یا همان افتادگی پلک از جمله مشکلاتی است که میتواند با تاثیر گذاشتن بر روی اعتماد به نفس، هر شخصی را درگیر خود کند. این مشکل در هر فرد میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد، از جمله رایجترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
یک: بالا رفتن سن
در اطراف پلک عضلهای وجود دارد که وظیفه بالا نگه داشتن آن را بر عهده دارد و معمولا با افزایش سن به تدریج ضعیف میشود و منجر به افتاده دیده شدن پوست اطراف پلک خواهد شد. لازم به ذکر است که افراد درگیر با این عارضه علاوه بر داشتن حالت چشمان همیشه خسته، ممکن است دچار اختلال در میدان دید خود نیز شوند.
دو: جراحیهای چشمی
در حین انجام برخی جراحیهای چشمی همانند لیزیک، گلوکوم یا جراحی آب مروارید جراح نیاز دارد تا با استفاده از ابزارهای مخصوص، چشم را باز نگه دارد که همین منجر به آسیب دیدن یا کشیدگی عضلات چشم میشود. در این حالت فرد در دوران نقاهت پس از جراحی ممکن است با افتادگی پلک مواجه شود که این مشکل خودی خود و نهایت طی 6 ماه رفع خواهد شد.
سه: آسیب دیدگی پلک
وارد شدن ضربه به پلک، مالش زیاد چشمها یا استفاده مداوم از لوازم آرایشی منجر میشود تا به عضلاتی که وظیفه بالا نگه داشتن پلک شما را دارند، آسیب وارد شود و در نهایت دچار افتادگی پلک شوید. لازم به ذکر است که افتادگی پلک ناشی از این آسیاب به مرور زمان رفع خواهد شد اما اگر پس از گذشت مدتی متوجه بهبودی در ظاهر خود نشدید، بهتر است تا به یک پزشک متخصص مراجعه کنید.
چهار: سکته مغزی
بسیاری از افرادی که سکته مغزی را تجربه میکنند با مشکل حرکت عضلات در یک سمت صورت مواجه خواهند شد و یکی از شایعترین تغییراتی که در صورت آنها قابل مشاهده میباشد، افتادگی پلک است. لازم به ذکر است که این نوع افتادگی پلک، در دسته آسیبات طولانی مدت طبقه بندی میشود و درمان آن نیازمند صبر و حوصله است.
پنچ: بیماری های خاص
برخی از بیماریهای خاص از جمله بیماریهایی که مربوط به سیستم عصبی میشوند، میتوانند مستقیما بر روی افتادگی پلک نقش داشته باشند. از جمله این بیماریها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دیابت: میزان بالای قند خون منجر به اختلال در عملکرد عضلهها در سراسر بدن میشود. از این رو دیابت با اثر بر ماهیچه بالا نگهدارنده پلک، منجر به افتادگی آن خواهد شد.
- سندرم هورنر: سندرم هورنر یا فلج چشمی منجر به وارد شدن آسیب به اعصاب سمپاتیک اطراف چشم یا شبکههای عصبی اطراف آن خواهد شد.
- میاستنی گراویس: در این بیماری خود ایمنی، سیستم ایمنی بدن به رشتههای عصبی که مسئول برقرای ارتباط بین ماهیچهها هستند حمله میکند و منجر به اختلال در عملکرد ماهیچهها خواهد شد.
- دیستروفی عضلانی: این بیماری با درگیر عضلات در گلو و چشم میتواند منجر به افتادگی پلک شود. بیماری دیستروفی عضلانی از بدو تولد با کودک همراه است اما علائم آن ممکن است پس از 40 سالگی پدیدار شود.
- گل مژه: گل مژه با تاثیر بر روی عضلات بالابرنده پلک میتواند باعث شل شدن یا کشیدگی آنها شود؛ از این افرادی که مدام گل مژه میزنند بیشتر در معرض افتادگی پلک قرار دارند.
شش: ژنتیک
برخی اوقات نوزادان بهدلیل ژنتیک و دلایل مادرزادی با افتادگی یک با هر دو پلک به دنیا میآیند. در این اختلال که پتوز نامیده میشود عضلات بالا نگهدارنده چشم به خوبی کار نمیکنند و در این حالت افراد برای دید بهتر نیاز دارند تا سر خود را کمی به عقب خم کنند که همین امر منجر به درگیر شدن با تنبلی چشم میشود.
برای افتادگی پلک چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
افتادگی پلک اگر به مرور زمان و بهدلیل موارد ذکر شده اتفاق بیفتد معمولا خطرناک نیست و میتوان با صبر و حوصله و انجام راهکارهای پزشکی آن را درمان کرد. اما در برخی شرایط در بخش زیر ذکر کردهایم، نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارید:
- افتادگی پلک میدان دید را تحت تاثیر قرار دهد
- افتادگی پلک بهصورت ناگهانی رخ دهد
- افتادگی پلک همراه با نشانههای دیگری از جمله دوبینی یا درد همراه باشد
- مشکل در بستن پلکها
بهترین روش برای درمان افتادگی پلک چیست؟
برای درمان افتاده بودن پلکها روشهای درمان خانگی متعددی وجود دارد که نیازمند گذر زمان و صبر بالایی هستند؛ اما از آنجایی که افتادگی پلکها میتواند بر روی اعتماد به نفس اثر بگذارد، بسیاری از افراد به سراغ انجام روشهای درمانی سریعتر میروند که از جمله یکی از پرطرفدارترین این روشها بلفاروپلاستی است.
در این عمل جراحی که معمولا برای بازه سنی 30 الی 40 سال انجام میشود، بیمار تحت بی حسی موضعی قرار میگیرد و در آن طی یک ساعت پزشک قسمتی از چربی پلک بالا یا پایین را که منجر به شل شدگی پوست شده است را برمیدارد. در نهایت محل زخم با استفاده از بخیههای ظریف بسته خواهد شد.
روش های خانگی درمان افتادگی پلک چیست؟
درجه افتادگی پلک خفیف یا ترس از روشهای جراحی باعث میشود تا بسیاری از افراد به سراغ انجام روشهای خانگی جهت افتادگی پلک باشند. اگر قصد استفاده از این روشها را دارید باید به شما خاطر نشان شویم که نمیتوان با استفاده از آنها تغییرات چندان زیادی در صورت احساس کرد.
- روغن زنجبیل: روغن زنجبیل به علت داشتن آنتی اکسیدان در ترکیبات خود، میتواند افتادگی پلک ناشی از تورم را کاهش دهد و شما علاوه بر استفاده موضعی از آن، میتوانید از این روغن در رژیم غذایی نیز استفاده کنید.
- چای بابونه: با گذاشتن کیسه چای بابونه بر روی پلکها علاوه بر کاهش تورم چشم، میتوانید چربی اطراف مژهها را کاهش دهید و از ریزش آنها جلوگیری کنید.
- ماست و آلوئه ورا: 4 قاشق غذاخوری آلوئه ورا و ماست و دو قاشق بلغور را با یکدیگر ترکیب کنید و در نهایت مقداری خیار رنده شده به آن اضافه کنید. خمیر بدست آمده را هر شب به مدت 20 دقیقه بر روی پلکهای خود قرار دهید.
چگونه از افتادگی پلک پیشگیری کنیم؟
باتوجه به نتیجه ناخوشایندی که افتادگی پلک در چهره ایجاد میکند بسیاری از افراد در تلاش هیتند تا با پیدا کردن راهکارهایی از همان ابتدا از بروز این اتفاق جلوگیری کنند. از جمله این راهکارها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
انجام تمرینات لیفت ابرو:
برای انجام این تمرین کافیست تا انگشتان خود را بالای پاک و زیر ابرو قرار دهید و سپس آنها را رو به بالا حرکت دهید. هنگام انگام این حرکت برای تاثیرگذاری بیشتر میتوانید هنگامی که انگشتان خود را به بالا میکشید، پلکهای خود را ببندید تا فشار بیشتری به عضلات پلک وارد شود.
گرم کردن چشم:
گرم کردن چشم در کنار ماساژ دادن آرام آنها منجر میشود تا جریان خون به شکل بهتری در ناحیه انجام شود. در اثر این جریان خون سلولهای عصبی بهتر کار میکنند و با حفظ فرستادن پیام به ماهیچهها بالا نگه دارنده پلک از افتادگی آن جلوگیری میکنند.
تحریک عضله چشم:
تحریک کردن عضلات پست پشت با استفاده از وسیلهای که بتواند به شکلی ناگهانی در آن جریان شدید ایجاد کند، میتواند افتادگی پلک را به تعویق بیاندازد. از یان رو شما میتوانید در روز به مدت چند دقیقه با استفاده از یک وسیله برقی کوچک همانند مسواک برقی، عضلات پشت پلک خود را تحریک و تقویت کنید.
پلک زدن:
پلک زدن یکی از سادهترین راهکارها برای جلوگیری از افتادگی پلک است. تنها کافیست که عضلات پلک خود را در حالت انقباض نگه دارید و سپس یک دقیقه با سرعت بالا و درادامه یک دقیقه با سرعت پایین پلک برنید.
سخن پایانی
افتادگی پلک با تاثیر مستقیم بر روی چهره میتواند اعتماد به نفس افراد را تحت تاثیر قرار دهد اما با درک درست از آن و همچنین بکارگیری راهکارهای درمانی صحیح، میتوان آن را درمان کرد. در نهایت اگر حس میکنید که دچار افتادگی پلک شدهاید، بهتر است در ابتدا با یک پزشک متخصص مشورت کنید تا پس از بررسی علل، به بهترین نتیجه در اثر درمان برسید.
سوالات متداول
- آیا افتادگی پلک خطرناک است؟
افتادگی پلک اگر بهصورت ناگهانی و با حس درد یا گیجی همراه باشد میتواند نشانی از بیماریهای جدی یا خطر حمله مغزی بشمار آید. - آیا افتادگی پلک ارثی است؟
بله، افتادگی پلک ژنتیکی مشکلی برای فرد ایجاد نخواهد کرد و برای درمان آن میتوان از روشهای جراحی کمک گرفت. - چه زمانی افتادگی پلک نیاز به جراحی دارد؟
زمانی که افتادگی پلک میدان دید را محدود کرده باشد و منجر به تنبلی چشم شود، نیاز به جراحی دارد. - آیا افتادگی پلک پس از جراحی باز میگردد؟
در صورت رعایت مرقبتهای بعد از بلفاروپلاستی، برگشت افتادگی پلک به حداکثر میرسد.
